Mosiądz

Właściwości mosiądzu

 

Mosiądz jest stopem miedzi z cynkiem oraz niekiedy z innymi metalami takimi jak ołów, aluminium, cyna, krzem, chrom, mangan i żelazo.

 

Gęstość mosiądzu w zależności od składu waha się w granicach 8,4 – 8,7 kg/dm3.

 

Kolor mosiądzu zależy od zawartości cynku (maksymalnie 45%), gdzie przy jego dużej ilości jest pomarańczowożółty, a przy mniejszych zbliża się do naturalnego koloru miedzi.

 

Ze względu na technologię przeróbki oraz przeznaczenie mosiądze dzieli się na odlewnicze i do przeróbki plastycznej. Ze względu na skład mosiądze dzielą się na dwuskładnikowe, ołowiowe, cynowe, aluminiowe, manganowe, niklowe, krzemowe.

 

Zastosowanie

 

Dobre własności technologiczne i użytkowe sprawiają, że mosiądz jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych stopów metali.
W zależności od składu chemicznego może łatwo poddawać się obróbce skrawaniem lub mieć właściwości plastyczne.

 

Z mosiądzu wytwarzana jest armatura, elementy maszyn w przemyśle samochodowym, elektrotechnicznym, okrętowym, chemicznym. Jest popularnym metalem wykorzystywanym w metaloplastyce do produkcji elementów ozdobnych.

 

Ograniczenia odnośnie wykorzystania ołowiu w przemyśle sprawiły, że powstają nowe gatunki mosiądzu, gdzie dodatkowym składnikiem stopowym jest arsen. Gatunki te mają zastąpić stosowane powszechnie mosiądze ołowiowe, zwłaszcza przy produkcji armatury i urządzeń mających styczność z wodą pitną.

 

Na co dzień mosiądz można zauważyć w wyrobach typu klamki, monety, kłódki, lampy czy balustrady.

 

 

GATUNKI MOSIĄDZU

PN PN-EN DIN
Symbol / Symbol Numer / Number Symbol / Symbol Numer / Number
M90 CuZn10 CW501L CuZn10 2.0230
M85 CuZn15 CW502L CuZn15 2.0240
M80 CuZn20 CW503L CuZn20 2.0250
M70 CuZn30 CW505L CuZn30 2.0265
M67 CuZn33 CW506L CuZn33 2.0280
M63 CuZn37 CW508L CuZn37 2.0321
M60 CuZn40 CW509L CuZn40 2.0360
MO61 CuZn36Pb3 CW603N CuZn36Pb3 2.0375
MO60 CuZn38Pb2 CW608N CuZn38Pb1,5 2.0371
MO59 CuZn39Pb2 CW612N CuZn39Pb2 2.0380
MO58A CuZn39Pb3 CW614N CuZn39Pb3 2.0401
MO58B CuZn40Pb2 CW617N CuZn40Pb2 2.0402
CuZn36Pb2As CW602N

 

 

MOSIĄDZ WYSOKONIKLOWY/ NOWE SREBRO – GATUNKI

PN PN-EN DIN
Symbol / Symbol Numer / Number Symbol / Symbol Numer / Number
CuNi10Zn27 CW401J
MZN12 CuNi12Zn24 CW403J CuNi2Zn24 2.0730
MZ20N18 CuNi18Zn20 CW409J CuNi18Zn20 2.0740
MZN18 CuNi18Zn27 CW410J CuNi18Zn27 2.0742

 

 

STAN UTWARDZENIA DLA MOSIĘŻNYCH WYROBÓW CIĄGNIONYCH

PN PN-EN 12164 Stan
Temper
Średnica
Diameter
Szerokość rozwarcia klucza
Wrench opening
    od
from
powyżej
over
do włącznie
to inclusive
od
from
powyżej
over
do włącznie
to inclusive
MO58A
MO58B
CuZn39Pb3
CuZn40Pb2
M wszystkie wymiary / all sizes wszystkie wymiary / all sizes
R360 6 80 5 60
H090 6 80 5 60
R430 2 40 2 35
H110 2 40 2 35
R500 2 14 2 10
H135 2 14 2 10

 

      od
from
powyżej
over
do włącznie
to inclusive
od
from
powyżej
over
do włącznie
to inclusive
MO59
MO60
CuZn39Pb3
CuZn38Pb2
M wszystkie wymiary / all sizes wszystkie wymiary / all sizes
R360 6 80 5 60
H070 6 80 5 60
R410 2 40 2 35
H100 2 40 2 35
R500 2 14 2 10
H120 2 14 2 10

 

      od
from
powyżej
over
do włącznie
to inclusive
od
from
powyżej
over
do włącznie
to inclusive
 MO61 CuZn36Pb3 M wszystkie wymiary / all sizes wszystkie wymiary / all sizes
R340 10 80 10 60
H070 10 80 10 60
R400 2 25 2 20
H100 2 25 2 20
R480 2 14 2 10
H125 2 14 2 10

 

       od
from
powyżej
over
 do włącznie
to inclusive
  od
from
powyżej
over
 do włącznie
to inclusive
  – CuZn36Pb2As M  wszystkie wymiary / all sizes   wszystkie wymiary / all sizes 
R280 6  80 5 60
H070 6  80 5 60
R320 6  60 5 50
H090 6  60 5 50
R400 4  15 4 13
H105 4  15 5 13

 

  PN   PN-EN 12163  Stan
Temper
Średnica
Diameter
 Szerokość rozwarcia klucza
Wrench opening  
     od
from
powyżej
over
 do włącznie
to inclusive
  od
from
powyżej
over
 do włącznie
to inclusive
M63 CW508L M  wszystkie wymiary / all sizes   wszystkie wymiary / all sizes 
R310 2 80 2 80
H070 2 80 2 80
R370 2 40 2 40
H105 2 40 2 40
R440 2 10 2 10
H140 2 10 2 10

 

 

STAN UTWARDZENIA DLA MOSIĘŻNYCH WYROBÓW WALCOWANYCH

PN PN-EN 1652 Stan
Temper
Grubość nominalna
Nominal thickness [mm]
Wielkość ziarna
Grain size [mm]
         
M90 CuZn10 R240  0,2-5
H050
R280  0,2-5
H080
R350  0,2-5
H110
         
M85 CuZn15 R260 0,2-5
H055
G010 0,2-1 max. 0,015
G020 0,2-2  0,015-0,030
G035 0,025-0,050
R300 0,2-5 
H085
R350 0,2-5 
H105
R410 0,2-5 
H125
         
M80 CuZn20 R270 0,2-5 
H055
G010 0,2-1 max. 0,015
G020 0,2-2  0,015-0,030
G035 0,025-0,050
R320 0,2-5 
H085
R400 0,2-5 
H120
R480 0,2-2 
H155
         
M70 CuZn30 R270 0,2-5 
H055
G010 0,2-1 max. 0,015
G020 0,2-2   0,015-0,030
G030 0,020-0,040
G050 0,035-0,070
G075 0,050-0,100
R350 0,2-5 
H095
R410 0,2-5 
H120
R480 0,2-2 
H150
         
M67 CuZn33 R280 0,2-5 
H055
G010 0,2-1 max. 0,015
G020 0,2-2  0,015-0,030
G030 0,020-0,040
G050 0,035-0,070
R350 0,2-5 
H095
R420 0,2-5 
H125
R500 0,2-2 
H155
         
M63 CuZn37 R300  0,2-5 
H055
G010 0,2-1 max. 0,015
G020 0,2-2  0,015-0,030
G030 0,020-0,040
G050 0,035-0,070
R350 0,2-5 
H095
R410 0,2-5 
H120
R480 0,2-2 
H150
R550 0,2-2 
H170
         
M60 CuZn40 R340 0,3-10 
H085
R400 0,3-10 
H110
R470 0,3-5 
H140
         
MO59 CuZn39Pb2 R360 0,3-5 
H090
R420 0,3-5 
H120
R490 0,3-5 
H150
R560 0,3-2 
H170